STRATEGIA „Kazachstan 2050” Nowy kurs polityczny dla umocnionego państwa

Orędzie Prezydenta Republiki Kazachstanu Nursułtana Nazarbajewa do narodu Kazachstanu

STRATEGIA «Kazachstan 2050» Nowy kurs polityczny dla umocnionego państwa»


Szanowni mieszkańcy Kazachstanu!

Drodzy Rodacy!

Zebraliśmy się dzisiaj w przededniu Dnia Niepodległości.

Już od ponad 20 lat wszyscy z dumą obchodzimy to wielkie święto.

16 grudnia 1991 roku my, naród Kazachstanu, wybraliśmy suwerenność, wolność, otwartość na świat. Dzisiaj te wartości stały się częścią naszego codziennego życia.

Wtedy, na początku drogi, wszystko było całkiem inne. A teraz, dzięki naszym wspólnym wysiłkom, kraj zmienił się nie do poznania.

Dzisiaj jesteśmy skutecznym państwem, posiadającym własne oblicze, swoje cechy szczególne i swoją pozycję.

Pokonanie pierwszej granicy było dla nas kosztowne.

Kraj przez ponad 20 lat pracował na rzecz umocnienia suwerenności i autorytetu politycznego. Po dwudziestu latach cel ten został osiągnięty. Okres kształtowania państwowości zakończył się powodzeniem.

Kazachstan początku XXI wieku jest niezależny i pewien swojej wartości.

Zmiany zachodzące na świecie pod wpływem przeciągającego się światowego kryzysu, nie są nam straszne. Jesteśmy na nie przygotowani. Teraz naszym zadaniem jest utrzymanie tego wszystkiego, co osiągnęliśmy przez lata niepodległości, kontynuowanie zrównoważonego rozwoju w XXI wieku.

Naszym głównym celem jest stworzenie do 2050 roku społeczeństwa dobrobytu opartego na fundamentach silnego państwa, rozwiniętej gospodarki i możliwościach, jakie daje wspólna praca.

Silne państwo, co jest bardzo ważne, musi zapewnić warunki do przyspieszonego wzrostu gospodarczego.

Silne państwo nie angażuje się w politykę przetrwania, lecz w politykę planowania, długotrwałego rozwoju i wzrostu gospodarczego.

Dlatego właśnie dzisiaj, w przededniu obchodów Dnia Niepodległości, zwracam się do Was, Drodzy Współobywatele, z nowym Orędziem.

To jest moja wizja dotycząca perspektyw rozwoju naszego kraju.

To nowy kurs polityczny.

I. Umocniony Kazachstan – kryzys przetestował naszą państwowość, gospodarkę narodową, społeczeństwo obywatelskie, zgodę społeczną, przywództwo religijne i autorytet międzynarodowy

Dokładnie 15 lat temu przyjęliśmy Strategię Rozwoju Kazachstanu do 2030 roku.

To był rok 1997 – postsowiecki chaos nie był jeszcze ostatecznie pokonany, kryzys wstrząsał Azją Południowo-Wschodnią i niektórymi innymi rynkami. Nam także było bardzo ciężko.

Przez te wszystkie lata nasza strategia, jak latarnia morska, oświetlała nam drogę, pozwalając kroczyć naprzód, nie tracąc z pola widzenia głównego celu.

Pamiętacie rok 1997?

Po moim przemówieniu w Parlamencie zapanował zamęt i konsternacja.

Wielu zadało sobie pytanie: „Co to jest – propaganda? Obiecywanie manny z nieba?".

Tak bardzo ambitnymi wydawały się wyznaczone wtedy zadania. Ale, jak to mówią, oczy się boją, a ręce wykonują.

Czekało nas gigantyczne zadanie – odwrócić bieg wydarzeń. Zbudować nowy kraj.

Po to, by je zrealizować, musieliśmy dokonać potrójnej modernizacji: zbudować państwo i uczynić przeskok w gospodarkę rynkową, położyć fundamenty pod państwo socjalne, dokonać przekształcenia świadomości społecznej. Musieliśmy określić naszą własną drogę. I ta droga została nakreślona w Strategii „Kazachstan 2030". Ten dokument dał nam wizję strategicznych celów i zadań, stał się najważniejszym czynnikiem zmiany światopoglądu.

Mądrość ludowa głosi: „Maksat-żetistiktin żelkeni" („Мақсат – жетiстiктiң желкенi"). Tylko właściwie wyznaczone cele przynoszą sukces.

Dzisiaj mam wielki zaszczyt poinformować, że dokonaliśmy właściwego wyboru. I globalny kryzys z lat 2008-2009 to potwierdził.

Kazachstan oparł mu się. Kryzys nie zniweczył naszych osiągnięć i uczynił nas silniejszymi.

Wybrany przez nas model rozwoju kraju – w dziedzinie politycznej, społeczno-gospodarczej i polityki zagranicznej, dowiódł swojej skuteczności.

1. Silne skuteczne państwo

Naszym największym osiągnięciem jest zbudowanie niepodległego Kazachstanu.

Prawnie określiliśmy nasze granice. Stworzyliśmy zintegrowaną przestrzeń gospodarczą kraju. Przywróciliśmy i umocniliśmy w kraju kooperacyjne powiązania przemysłowe. Dzisiaj wszystkie regiony tworzą nierozerwalny związek.

Dokonaliśmy historycznie ważnych reform politycznych i konstytucyjnych, które stworzyły nowoczesny system zarządzania państwem oparty na zasadzie podziału władzy.

Zbudowaliśmy nową stolicę kraju – Astanę. Jest to nowoczesne miasto, które stało się naszym symbolem i dumą. Potrafiliśmy wykorzystać potencjał stolicy, by zaprezentować światu możliwości naszego kraju. Dlatego właśnie społeczność międzynarodowa wybrała Kazachstan na gospodarza Światowej Wystawy „EXPO – 2017". Nie doszłoby do tego, gdyby nie było Astany. Nie wszystkich spotyka taki zaszczyt. Wystarczy

wspomnieć, że nasz kraj był pierwszym spośród krajów postsowieckich, który przewodniczył OBWE, przeprowadził szczyt tej organizacji i będzie gospodarzem „EXPO – 2017" – przedsięwzięcia na skalę światową.

2. Stały proces demokratyzacji i liberalizacji

Stosujemy jasną formułę: „Najpierw gospodarka, potem polityka". Każdy etap politycznych reform jest związany z poziomem rozwoju gospodarki. Dlatego konsekwentnie zmierzamy drogą liberalizacji politycznej. Tylko w taki sposób można modernizować kraj i uczynić go konkurencyjnym.

Nasze społeczeństwo krok za krokiem zbliża się do najwyższych standardów w dziedzinie demokratyzacji i praw człowieka.

Fundamentalne prawa i wolności utrwaliliśmy w Konstytucji kraju. Wszyscy obywatele Kazachstanu mają równe prawa i możliwości.

3. Harmonia i pokój między różnymi grupami społecznymi, etnicznymi i religijnymi

Przywróciliśmy historyczną sprawiedliwość narodowi kazachskiemu, naszej kulturze i językowi.

Pomimo różnic etnicznych, kulturowych i religijnych zachowaliśmy w kraju spokój i stabilność polityczną.

Kazachstan stał się domem rodzinnym dla przedstawicieli 140 grup etnicznych i 17 wyznań.

Nasza najważniejsza wartość to obywatelska zgoda i międzyetniczna współpraca. Pokój i harmonia, dialog kultur i religii w naszym wielonarodowym kraju słusznie uznane zostały za światowy wzorzec.

Zgromadzenie Narodu Kazachstanu stało się unikalnym eurazjatyckimmodelem dialogu kultur. Kazachstan przeobraził się w centrum światowego dialogu międzyreligijnego.

4. Gospodarka narodowa. Nasza rola w międzynarodowym podziale pracy

Jako pierwsi wśród krajów Wspólnoty Niepodległych Państw stworzyliśmy nowoczesny model gospodarki rynkowej opartej na własności prywatnej, wolnej konkurencji i zasadach jawności. Nasz model opiera się na aktywnej roli państwa w przyciąganiu inwestycji zagranicznych.

Ściągnęliśmy do kraju inwestycje zagraniczne o wartości ponad 160 miliardów dolarów.

Stworzyliśmy bazowe warunki dla przedsiębiorczości i nowoczesnego systemu podatkowego.

W sposób planowy dokonujemy dywersyfikacji gospodarki narodowej. W programie intensywnej industrializacji wyznaczyłem zadanie: w przeciągu dwóch pięcioleci zmienić oblicze naszej gospodarki i uniezależnić ją od wahań światowych cen surowców.

W ciągu 15 lat, które upłynęły od przyjęcia Strategii 2030, nasze państwo znalazło się wśród pięciu najbardziej dynamicznie rozwijających się krajów świata.

Dzięki osiągnięciom uzyskanym w 2012 roku znajdziemy się wśród 50 największych gospodarek świata pod względem PKB.

Istnieją uznane ratingi, według których wszystkie kraje świata sprawdzają stopień swojego rozwoju. Sześć lat temu postawiłem ogólnonarodowe zadanie – znaleźć się wśród 50 najbardziej konkurencyjnych krajów świata. W ratingu Światowego Forum Ekonomicznego Kazachstan zajmuje już 51 miejsce. Dzisiaj jesteśmy o krok od naszego celu.

5. Skuteczna polityka społeczna, która zapewniła stabilność i harmonię społeczną

Głównym kryterium dla mnie zawsze był i będzie standard życia narodu. W ciągu 15 lat dochody Kazachstańczyków wzrosły 16-krotnie.

Liczba obywateli o dochodach poniżej poziomu ubóstwa zmniejszyła się 7-krotnie, zaś liczba bezrobotnych spadła o połowę.

Stworzyliśmy podwaliny społeczeństwa ukierunkowanego socjalnie.

Udało nam się osiągnąć znaczący postęp w dziedzinie poprawy zdrowia narodu.

Dla poprawienia efektywności sfery ochrony zdrowia reformowany jest system jej organizacji, zarządzania i finansowania.

W ciągu ostatnich 5 lat śmiertelność matek spadła niemal 3-krotnie, o półtora raza wzrósł wskaźnik urodzeń.

Tworzone są równe szanse dostępu do edukacji.

W ciągu ostatnich 15 lat wydatki na edukację wzrosły 9,5 razy. Realizujemy państwowy program rozwoju edukacji, mający na celu radykalną modernizację wszystkich poziomów kształcenia – od przedszkola do studiów wyższych.

Dzięki naszej polityce długotermionowych inwestycji w rozwój potencjału ludzkiego stworzyliśmy obecną generację utalentowanej młodzieży.

6. Kraj uznany przez światową społeczność

W polityce światowej nasz kraj jest odpowiedzialnym i wiarygodnym partnerem, cieszącym się niekwestionowanym autorytetem międzynarodowym.

Odgrywamy ważną rolę w dziele umacniania globalnego bezpieczeństwa. Wspieramy społeczność światową w walce z międzynarodowym terroryzmem, ekstremizmem i nielegalnym handlem narkotykami.

Zainicjowaliśmy zwołanie konferencji dotyczącej współdziałania i środków budowy zaufania w Azji – ważnej dla naszego bezpieczeństwa międzynarodowej platformy dialogu. Dzisiaj CICA skupia 24 kraje o populacji ponad 3 miliardów ludzi.

Przez ostatnie dwa-trzy lata Republika Kazachstanu przewodniczyła Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Szanghajskiej Organizacji Współpracy, Organizacji Współpracy Islamskiej i Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym.

Podczas forum ekonomicznego w Astanie zaproponowaliśmy nową formę dialogu – G-Global. Istotą tej inicjatywy jest zjednoczenie wspólnych wysiłków w dziele tworzenia sprawiedliwego i bezpiecznego

porządku świata.

Wnosimy godny wkład w zapewnienie globalnego bezpieczeństwa energetycznego i żywnościowego.

7. Nasza aktywna rola w promowaniu zasady nierozprzestrzeniania broni jądrowej

Nasze inicjatywy na rzecz umocnienia zasady nierozprzestrzeniania broni jądrowej to bezwarunkowy wkład w zapewnienie stabilności na świecie, porządku i bezpieczeństwa.

Jako pierwsi w świecie, gdy zamknęliśmy semipałatyński poligon jądrowy i wyrzekliśmy się broni jądrowej, otrzymaliśmy silne międzynarodowe gwarancje naszego bezpieczeństwa ze strony czołowych mocarstw atomowych – USA, Rosji, Wielkiej Brytanii, Francji i ChRL.

Odegraliśmy kluczową rolę w ustanowieniu strefy wolnej od broni jądrowej w Azji Centralnej i aktywnie wspieramy tworzenie podobnych stref w innych regionach świata, głównie na Bliskim Wschodzie.

Wspieramy wysiłki społeczności międzynarodowej w przeciwdziałaniu zagrożeniu terroryzmem jądrowym.

Teraz stanowczo mówimy o konieczności podjęcia dalszych zdecydowanych działań w celu wyeliminowania zagrożenia nuklearnego. Uważamy, że traktat o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej był i pozostanie kamieniem węgielnym zasady nieproliferacji.

Ważnym katalizatorem umocnienia zasady nieproliferacji powinno być jak najszybsze wejście w życie traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych.

Trzy lata temu Zgromadzenie Ogólne ONZ poparło moją propozycję ogłoszenia dnia 29 sierpnia Międzynarodowym Dniem Działań Przeciwko Próbom Jądrowym.

Wszystko to świadczy o uznaniu naszej roli w polityce światowej. Dzięki takiej odpowiedzialnej polityce Kazachstan słusznie został uznany za lidera zasady nieproliferacji, wzór dla innych państw.

8. Strategia „Kazachstan 2030". Główne założenia.

W strategii „Kazachstan 2030" zaplanowaliśmy sukces naszego kraju.

Konsekwentnie i wytrwale zmierzaliśmy ku wyznaczonym celom. Nawet w szczytowym okresie światowego kryzysu 2008-2009 nasza gospodarka narodowa kontynuowała wzrost.

Dzisiaj mam wielki zaszczyt podsumować realizację Strategii 2030, którą w wielu wskaźnikach udało się nam zrealizować przed terminem.

(1) BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE. Naszym zadaniem było zapewnienie rozwoju Kazachstanu przy zachowaniu integralności terytorialnej.

Udało nam się zrobić więcej niż planowaliśmy. Po raz pierwszy w historii nasze państwo uzyskało precyzyjnie określone, uznane przez międzynarodową społeczność, granice. Ustanowiona granica państwowa liczy 14 tys. km.

Kazachstan ściśle kontroluje sytuację w swoim akwatorium Morza Kaspijskiego.

Została usunięta groźba powstania jakichkolwiek sporów terytorialnych w przyszłości. Nie pozostawiliśmy dla potomności terytoriów spornych z sąsiadami.

Stworzyliśmy silną, nowoczesną, zdolną do obrony armię i skuteczny system przestrzegania prawa. Zapewnia to bezpieczeństwo jednostki, społeczeństwa i państwa.

(2) Zachowaliśmy i umocniliśmy STABILNOŚĆ POLITYCZNĄ I JEDNOŚĆ NARODOWĄ w kraju, który zamieszkują przedstawiciele 140 grup etnicznych i 17 wyznań. Nasza polityka była skuteczna.

Konsekwentnie tworzymy instytucje społeczeństwa obywatelskiego oparte na demokratycznym modelu rozwoju. Powstała instytucja Rzecznika Praw Człowieka.

O ile wcześniej nie istniał u nas system wielopartyjny, to obecnie w kraju działają partie, reprezentujące całe spektrum polityczne. Mamy wielopartyjny Parlament, rząd większości parlamentarnej.

Następuje rozwój społeczeństwa obywatelskiego. Funkcjonują niezależne media. Działa ponad 18 tys. organizacji pozarządowych o najróżniejszym charakterze. Istnieje ok. 2,5 tys. środków masowego przekazu, w tym 90 proc. prywatnych.

Kazachstan jest dzisiaj ważnym międzynarodowym centrum dialogu międzykulturowego i międzyreligijnego.

To właśnie na naszej ziemi odbyły się cztery pierwsze Kongresy Liderów Religii Światowych i Tradycyjnych. W XXI wieku Kazachstan powinien stać się pomostem dla dialogu i współdziałania Wschodu i Zachodu.

(3) WZROST GOSPODARCZY OPARTY NA OTWARTEJ GOSPODARCE RYNKOWEJ O WYSOKIM POZIOMIE INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH I OSZCZĘDNOŚCI WEWNĘTRZNYCH. Naszym celem było wypracowanie realnego, zrównoważonego i rosnącego tempa rozwoju. Udało nam się ten cel osiągnąć w najkrótszym,

w ujęciu historycznym, czasie.

To właśnie w Strategii „Kazachstan 2030" położono nacisk na wzrost gospodarczy.

W efekcie w ciągu 15 lat wartość gospodarki narodowej wzrosła z 1,7 tryliona tenge w 1997 roku do 28 trylionów tenge w 2011 roku.

PKB wzrosło ponad 16-krotnie. Od 1999 roku roczny wzrost PKB Kazachstanu stanowił 7,6 proc. i prześcignął czołowe kraje rozwijające się.

PKB na mieszkańca wzrosło ponad 7 razy – z 1500 dolarów USA w 1998 roku do 12 tys. dolarów USA w roku 2012.

Kazachstan od początku stał się liderem wśród krajów WNP w dziedzinie przyciągania bezpośrednich inwestycji w przeliczeniu na mieszkańca. Dzisiaj to już 9200 dolarów USA.

Osiągnęliśmy 12-krotny wzrost wartości handlu zagranicznego i 20-krotny wzrost produkcji przemysłowej. Przez te lata wydobycie ropy naftowej zwiększyło się 3-krotnie, gazu ziemnego – 5-krotnie. Zyski z zasobów naturalnych zasiliły Fundusz Narodowy.

To nasza niezawodna tarcza chroniąca przed ewentualnymi wstrząsami gospodarczymi i finansowymi. To gwarancja bezpieczeństwa dla obecnych i przyszłych pokoleń.

W ramach programu intensywnej industrializacji od 2010 roku wdrożono 397 projektów inwestycyjnych o łącznej wartości 1797 mld tenge i utworzono ponad 44 tysiące miejsc pracy.

W ciągu 2 lat realizacji programu „Mapa drogowa biznesu – 2020" zatwierdzono 225 projektów na ogólną sumę kredytów 101,2 mld tenge.

Dzisiaj jesteśmy dynamicznym krajem o średnim poziomie dochodów ludności i dynamicznie rozwijającej się gospodarce.

(4) ZDROWIE, EDUKACJA I DOBROBYT OBYWATELI KAZACHSTANU.

Życiową koniecznością była radykalna zmiana sytuacji ludności, poprawa warunków życia. Efekty tych działań są widoczne.

Przeciętne wynagrodzenie wzrosło 9,3 razy. Średnia wysokość świadczeń emerytalnych wzrosła 10-krotnie.

16-krotnie wzrosły nominalne dochody ludności.

Co roku zwiększa się zakres finansowania opieki zdrowotnej. Jeśli w 1999 roku finansowanie stanowiło 46 mld tenge, to w roku 2011 – 631 mld tenge.

Utworzony został klaster medyczny, w skład którego wchodzi pięć innowacyjnych zakładów opieki zdrowotnej: centrum rehabilitacji dla dzieci, centrum zdrowia matki i dziecka, neurochirurgii, medycyny ratunkowej i kardiologii.

We wszystkich regionach kraju tworzone są niezbędne warunki do uzyskania wysokiej jakości usług medycznych.

W przyspieszonym tempie rozwija się transport medyczny, zapewniając usługi medyczne w najodleglejszych zakątkach kraju.

Krajowy system badań przesiewowych pozwala na wykrywanie chorób i zapobieganie im we wczesnych stadiach rozwoju.

Zapewniono bezpłatny i ulgowy dostęp do leków.

W ciągu ostatnich 15 lat liczba ludności wzrosła z 14 do prawie 17 milionów osób.

Średnia długość życia wzrosła do 70 lat.

Konsekwentnie realizujemy politykę rozwoju dostępnej edukacji na wysokim poziomie.

Realizacja programu „Bałapan" pozwoliła nam na zwiększenie liczby dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym do 65,4 proc.

Obowiązkowa edukacja przedszkolna obejmuje obecnie 94,7 proc. dzieci w wieku przedszkolnym.

Od 1997 roku w całym kraju zbudowano 942 szkoły oraz 758 szpitali i innych placówek opieki zdrowotnej.

Rozwijamy sieć inteligentnych szkół i uczelni o profilu zawodowo-technicznym na światowym poziomie.

W okresie ostatnich 12 lat o 182 proc. wzrosła liczba stypendiów szkolnictwa wyższego.

W 1993 roku przyjęliśmy unikalny program „Bołaszak", dzięki któremu 8 tys. utalentowanych młodych ludzi otrzymało gruntowne wykształcenie w najlepszych uniwersytetach na świecie.

W Astanie powstał nowoczesny uniwersytet naukowo-badawczy, pracujący według międzynarodowych standardów.

(5) ZASOBY ENERGETYCZNE. Ropa i gaz stanowią siłę napędową całej gospodarki Kazachstanu i przyczyniają się do rozwoju innych dziedzin przemysłu.

Musieliśmy stworzyć nowoczesne, wydajne gałęzie gospodarki dotyczące ropy i gazu oraz ich wydobycia. Poradziliśmy sobie z tym zadaniem. Dzisiaj wykorzystujemy zyski z sektora paliwowego do budowy nowej gospodarki przyszłości.

Obserwuje się stały wzrost udziału przemysłu ropy i gazu w PKB kraju. Wzrósł on z 3,7 proc. w 1997 roku do 14,7 proc. w 2006 roku i 25,8 proc. w 2011 roku.

Zdywersyfikowaliśmy rynki zbytu i umocniliśmy swoje pozycje, zmniejszając tym samym uzależnienie od jednego kierunku realizacji naszej produkcji.

(6) INFRASTRUKTURA, ZWŁASZCZA TRANSPORT I ŁĄCZNOŚĆ. Nasz cel to także rozwój infrastruktury. Byliśmy w stanie tego dokonać. W ciągu ostatnich lat oddano do eksploatacji wiele dużych strategicznych obiektów infrastruktury przemysłowej i transportowej oraz użyteczności publicznej. To magistrale drogowe i kolejowe, rurociągi, centra logistyczne, terminale, lotniska, dworce, porty itd.

Wszystko to dało pracę wielu Kazachstańczykom, umiejscowiło nas w systemie regionalnych i globalnych powiązań gospodarczych.

Z każdym rokiem wzrasta liczba klientów branży telekomunikacyjnej. Dotyczy to zarówno telefonów stacjonarnych, jak i telefonii komórkowej oraz Internetu.

„Elektroniczny rząd" w zauważalny sposób ułatwił współdziałanie obywateli z państwem.

W ciągu ostatnich 11 lat na rozwój sektora drogowego przeznaczono 1263,1 mld tenge. Przez te lata zbudowano i zmodernizowano ponad 48 tys. km dróg publicznych oraz 1100 km linii kolejowych.

Obecnie reaktywujemy Nowy Jedwabny Szlak, tworząc korytarz transportowy, magistralę Zachodnia Europa – Zachodnie Chiny.

Otworzyliśmy dostęp do krajów Zatoki Perskiej i Bliskiego Wschodu, budując linię kolejową Uzień – granica Turkmenistanu. Zbudowawszy drogę Korgas – Żetygen otworzyliśmy wschodnie wrota, torując drogę na rynki Chin i całego subkontynentu azjatyckiego. Rozpoczęliśmy budowę linii kolejowej Żezkazgan – Bejneu.

(7) PROFESJONALNE PAŃSTWO. Musieliśmy ostatecznie pozbyć się tradycji zarządzania nakazowo-administracyjnego i stworzyć nowoczesny i efektywny korpus menedżerów. Stworzony przez nas system selekcji i awansowania kadr, w którym wszyscy obywatele mają równe prawa i szanse, zapewnił dostatecznie wysoki poziom profesjonalizmu i transparentności działania aparatu państwowego.

Udało nam się dokonać czegoś na kształt rewolucji w administracji publicznej i przeorientować ją na poprawę jakości świadczonych usług publicznych dla społeczeństwa.

Zatem główne zadania zawarte w Strategii 2030 zostały wykonane, inne są realizowane.

* * *

Dzisiaj każdy z nas może powiedzieć: „Strategia 2030 spełniła swoje zadanie, nowoczesny Kazachstan stał się rzeczywistością. To efekt naszej jedności, ciężkiej, żmudnej pracy, żywe wcielenie naszych aspiracji i nadziei".

Wszyscy jesteśmy dumni z naszych osiągnięć.

Światowy kryzys potwierdził, że spełniliśmy się jako państwo i społeczeństwo. Nasze granice, system polityczny, model gospodarczy nie jest już przedmiotem poważnych kontrowersji i dyskusji zarówno w kraju, jak i za granicą.

Teraz przed nami stoi nowe zadanie. Musimy wzmocnić wektor dalszego rozwoju naszego państwa w perspektywie długoterminowej.

II. Dziesięć globalnych wyzwań XXI wieku

Ludzkość stoi obecnie w obliczu nowych globalnych wyzwań.

Dla naszego kraju i regionu określam dziesięć kluczowych wyzwań. Musimy wziąć pod uwagę każde z nich, jeśli pragniemy kontynuować osiąganie nowych sukcesów w swoim rozwoju.

Pierwsze wyzwanie – przyspieszenie czasu historycznego

Czas historyczny znacznie przyspieszył. Świat ulega intensywnej transformacji i tempo zmian jest porażające.

W ciągu ostatnich 60 lat liczba ludności na świecie wzrosła trzykrotnie i w 2050 roku osiągnie 9 miliardów. W tym samym okresie światowy PKB wzrósł 11 razy.

Przyspieszenie światowego procesu historycznego zawsze otwiera przed państwami nowe bezgraniczne możliwości i jestem dumny z tego, że w pełni je wykorzystaliśmy.

Przez nieco ponad 20 lat w bardzo szybkim tempie dokonaliśmy modernizacji wszystkich dziedzin życia społecznego. Zrobiliśmy to, na co wiele innych państw potrzebowało 100, a nawet 150 lat.

Jednakże wciąż istnieją u nas grupy społeczne, które nie włączyły się w ogólny proces modernizacji. Istnieją obiektywne przyczyny tego stanu rzeczy. W społeczeństwie wciąż jeszcze obserwujemy pewien brak równowagi wpływający na morale i społeczne oczekiwania ludzi.

Musimy wyeliminować to zjawisko i zapewnić wszystkim warstwom społecznym możliwość włączenia się w proces modernizacji, znaleźć należne im miejsce w społeczeństwie, w pełni wykorzystać szanse, jakie daje nowy kurs polityczny.

Drugie wyzwanie – globalny brak równowagi demograficznej

Z każdym dniem pogarsza się globalny brak równowagi demograficznej. Starzenie się ludzkości jest tendencją ogólnoświatową. Za 40 lat liczba osób w wieku powyżej 60 lat przewyższy liczbę tych, którzy mają mniej niż 15 lat. Niski przyrost naturalny i starzenie się ludności w wielu krajach nieuchronnie spowoduje problemy na rynku pracy, w szczególności niedobór siły roboczej.

Rosnący brak równowagi demograficznej powoduje powstanie nowych fal migracyjnych i zwiększa napięcia społeczne na całym świecie.

W Kazachstanie mamy do czynienia z presją migracyjną w niektórych regionach kraju, gdzie nielegalni pracownicy – migranci, destabilizują miejscowe rynki pracy.

Musimy też zrozumieć, że jest prawdopodobne, iż w dającej się przewidzieć przyszłości, możemy mieć do czynienia z procesem odwrotnym – emigracją zarobkową poza granice naszego kraju.

Jesteśmy młodym narodem. Średni wiek w naszym kraju to 35 lat. Daje nam to ogromne możliwości zachowania naszego potencjału ludzkiego i prawidłowego pozycjonowania w świecie. Dzisiaj mamy wszelkie podstawy ku temu, by kroczyć do przodu.

W naszym kraju jest praca i każdy kto chce, może ją znaleźć. Co więcej, każdy u nas ma możliwość zapewnienia sobie pracy, zatroszczenia się o siebie. To nasze wielkie osiągnięcie.

Prowadzę was ku Społeczności Powszechnej Pracy, gdzie bezrobotni nie będą po prostu odbiorcami świadczeń, lecz będą opanowywać nowe zawody, gdzie osoby niepełnosprawne będą mogły aktywnie angażować się w działalność twórczą, a korporacje i spółki – zapewniać im godne warunki do pracy.

Nasza młodzież powinna się uczyć, zdobywać nową wiedzę, nabywać nowe umiejętności, sprawnie i skutecznie wykorzystywać wiedzę i technologie w życiu codziennym. Powinniśmy w tym celu stworzyć wszelkie możliwości, zapewnić najbardziej korzystne warunki.

Trzecie wyzwanie – zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego

Wysokie tempo przyrostu ludności na świecie powoduje drastyczne zaostrzenie problemu żywnościowego.

Już dzisiaj na świecie dziesiątki milionów ludzi głodują, około miliarda ludzi cierpi na brak żywności. Bez rewolucyjnych zmian w wytwarzaniu produktów żywnościowych te przerażające liczby będą tylko rosnąć.

To wyzwanie otwiera przed nami wielkie możliwości.

Już teraz zaliczamy się do największych eksporterów zboża. Dysponujemy ogromnymi, ekologicznie czystymi terytoriami i możemy produkować ekologiczną żywność.

Jesteśmy zdolni dokonać jakościowego skoku w produkcji rolnej. Do tego jest potrzebny nowy sposób myślenia w kategoriach państwa.

Czwarte wyzwanie – dotkliwy brak wody

Światowe zasoby wody również stanowią wielki problem.

W ciągu ostatnich 60 lat zużycie wody na naszej planecie wzrosło 8-krotnie. W połowie wieku wiele krajów będzie zmuszonych importować wodę.

Zasoby wody są bardzo ograniczone i walka o posiadanie jej źródeł już stała się ważnym czynnikiem geopolityki, stanowiąc jedną z przyczyn napięć i konfliktów na świecie.

Problem zaopatrzenia w wodę jest w naszym kraju poważnie traktowany. Brakuje nam wysokiej jakości wody pitnej. Wiele regionów odczuwa silne zapotrzebowanie na nią.

Ten problem ma także aspekt geopolityczny. Nawet obecnie mamy do czynienia z poważnym zagadnieniem wykorzystania zasobów wodnych rzek transgranicznych. Przy całej złożoności tego problemu nie powinniśmy pozwolić na jego upolitycznienie.

Piąte wyzwanie – globalne bezpieczeństwo energetyczne

Wszystkie kraje rozwinięte zwiększają inwestycje w alternatywne i „zielone" technologie energetyczne.

Już w 2050 roku ich zastosowanie pozwoli generować do 50 proc. całej zużywanej energii. To oczywiste, że stopniowo zbliża się do końca epoka gospodarki opartej na węglowodorach. Nastaje nowa era, w której ludzka działalność życiowa będzie się opierać nie tylko i nie tyle na ropie i gazie, ile na źródłach energii odnawialnej.

Kazachstan stanowi jeden z kluczowych elementów globalnego bezpieczeństwa energetycznego.

Nasz kraj, dysponujący potężnymi rezerwami ropy i gazu na poziomie światowym, ani na krok nie odstąpi od swojej polityki trwałego partnerstwa strategicznego i wzajemnie korzystnej współpracy międzynarodowej w dziedzinie energetyki.

Szóste wyzwanie – wyczerpywanie się zasobów naturalnych

W warunkach ograniczenia, wyczerpywania się zasobów naturalnych Ziemi bezprecedensowy w historii ludzkości wzrost konsumpcji będzie pobudzać wielokierunkowe procesy, zarówno negatywne, jak i pozytywne.

Nasz kraj zajmuje tutaj uprzywilejowaną pozycję. Najwyższy dał nam wielkie bogactwa naturalne. Powinniśmy się nauczyć prawidłowo nimi gospodarować, przekazywać do Skarbu Państwa wpływy z ich sprzedaży i, co najważniejsze, jak najefektywniej przekształcać bogactwa naturalne naszego kraju w trwały wzrost gospodarczy.

Siódme wyzwanie – trzecia rewolucja przemysłowa

Ludzkość stoi na progu trzeciej rewolucji przemysłowej, która zmienia samo pojęcie produkcji. Odkrycia technologiczne radykalnie zmieniają strukturę i zapotrzebowanie światowych rynków. Żyjemy już w zupełnie innej niż wcześniej rzeczywistości technologicznej.

Technologie cyfrowe, nanotechnologie, robotyka, medycyna regeneracyjna i wiele innych osiągnięć nauki staną się codziennością, przekształcając nie tylko otaczające nas środowisko, ale także człowieka.

Ósme wyzwanie – rosnąca niestabilność społeczna

Obecnie jednym z największych problemów świata jest rosnąca niestabilność społeczna. Jej główną przyczyną jest nierówność społeczna.

Dzisiaj około 200 milionów ludzi na świecie nie może znaleźć pracy. Nawet w Unii Europejskiej bezrobocie znajduje się na najwyższym poziomie w ostatnim dziesięcioleciu i jest powodem licznych masowych

zamieszek.

W związku z tym trzeba przyznać, że sytuacja w Kazachstanie wygląda zdecydowanie inaczej. Dzisiaj mamy najniższy poziom bezrobocia w całej najnowszej historii. To niewątpliwie wielkie osiągnięcie. Nie mniej jednak nie możemy spocząć na laurach.

Światowy kryzys gospodarczy, przekształcający się w kryzys społeczno- polityczny, nieuchronnie będzie wywierał presję na Kazachstan, będzie testował naszą stabilność.

Dlatego na porządku dziennym staje kwestia bezpieczeństwa społecznego i stabilności społecznej. Ważnym zadaniem dla nas jest wzmocnienie stabilności w naszym społeczeństwie.

Dziewiąte wyzwanie – kryzys wartości naszej cywilizacji

Świat przeżywa głęboki kryzys wartości i kryzys światopoglądowy. Coraz częściej słychać głosy zapowiadające konfrontację cywilizacji, koniec historii, krach wielokulturowości.

Fundamentalnie ważne jest dla nas to, by nie angażować się w światopoglądowy dyskurs, chroniąc nasze sprawdzone przez lata wartości. Z własnego doświadczenia wiemy, że to, co nazywamy naszą piętą achillesową – wielonarodowość, obróciliśmy na naszą korzyść.

Musimy się nauczyć żyć w koegzystencji kultur i religii. Musimy być zaangażowani w dialog kultur i cywilizacji.

Jedynie poprzez dialog z innymi narodami nasz kraj będzie w stanie osiągnąć sukces i wpływy w przyszłości. W XXI wieku Kazachstan powinien umocnić swoją pozycję regionalnego lidera i stać się pomostem dla dialogu i współdziałania Wschodu i Zachodu.

Dziesiąte wyzwanie – groźba nowej globalnej destabilizacji

Wszyscy widzimy, co dzieje się teraz na świecie. To nie jest nowa fala kryzysu, lecz kontynuacja kryzysu lat 2007-2009, od którego gospodarka światowa jeszcze się nie uwolniła.

Światowy system gospodarczy może poważnie przyhamować już w latach 2013-2014, w szczególności może nastąpić załamanie cen surowców na świecie. Dla nas taki scenariusz jest wysoce niepożądany.

Możliwa recesja w UE i/lub w Stanach Zjednoczonych może doprowadzić do zmniejszenia zapotrzebowania na surowce krajów rozwiniętych.

Potencjalny deficyt chociażby w jednym z krajów strefy euro może spowodować „efekt domina" i postawić pod znakiem zapytania bezpieczeństwo naszych rezerw walutowych i stabilność naszego eksportu.

Zmniejszenie rezerw walutowych zwiększa wpływ na kursy walut i inflację, która ponownie może negatywnie oddziaływać na sytuację społeczno-gospodarczą.

W związku z tym, musimy opracować przemyślane, spójne i skoordynowane działania wszystkich szczebli władzy, państwa i społeczeństwa, aby być w pełni przygotowanymi na każdy scenariusz rozwoju sytuacji międzynarodowej.

III. Strategia „Kazachstan 2050" – nowy kurs polityczny dla nowego Kazachstanu w szybko zmieniających się warunkach historycznych

Szanowni mieszkańcy Kazachstanu!

Drodzy Rodacy!

1. Paradygmat zadań, które stoją przed nami, zmienił się jakościowo.

Aby godnie podjąć nowe wyzwania nie wystarczy już Strategia 2030. Musimy rozszerzyć horyzont planowania i, podobnie jak przed piętnastu laty, dokonać kolejnego przełomu światopoglądowego.

Po pierwsze, Kazachstan – to nowoczesne państwo. Nasze społeczeństwo osiągnęło dojrzałość. Dlatego aktualny program różni się od tego, który obowiązywał na etapie formowania państwa.

Charakter i głębokość przemian zachodzących w świecie, globalna współzależność wymaga długoterminowego zrównoważonego rozwoju. Wiele krajów już próbuje spojrzeć poza lata 2030-50. „Prognozowanie w zarządzaniu" staje się ważnym narzędziem rozwoju krajów w obecnych niestabilnych czasach.

Po drugie, strategia „Kazachstan 2030" została stworzona na czas formowania się naszej państwowości. Jej podstawowe cele zostały osiągnięte.

Po trzecie, mamy do czynienia z wyzwaniami i zagrożeniami generowanymi przez nową rzeczywistość. Mają one powszechny charakter i dotyczą wszystkich krajów i regionów.

Kiedy opracowywaliśmy strategię „Kazachstan 2030", nikt nie przypuszczał, że nastąpi globalny kryzys finansowo-gospodarczy na tak niespotykaną skalę, kryzys, który zrodzi zupełnie nowe, nieprzewidziane

warunki ekonomiczne i geopolityczne.

Strategia 2030 powstała w 1997 roku jako otwarty dokument. Od początku zakładaliśmy możliwość wprowadzenia do niej korekt.

Zdając sobie sprawę, że sytuacja na świecie się zmienia i że życie może dyktować pewne korekty, z mojego polecenia utworzona została grupa robocza, która pracowała nad określeniem naszego położenia i naszej możliwej strategii w nowych warunkach.

Biorąc pod uwagę jej opracowania, proponuję określić nowy kurs polityczny narodu do roku 2050, który będzie zawierał kontynuację realizacji zadań Strategii 2030. Musimy mieć świadomość, że czas i warunki będą wnosić swoje korekty do naszych planów, jak to się stało z programem „Kazachstan 2030".

Rok 2050 to nie tylko data symboliczna.

To realny termin, na który orientuje się dzisiaj światowa społeczność.

W ONZ opracowano globalną prognozę rozwoju cywilizacji do roku 2050.

Raport na ten temat ogłosiła Światowa Organizacja ds. Żywności.

Obecnie rośnie liczba krajów, które opracowują i przyjmują takie długoterminowe strategie. Chiny określiły dla siebie taki właśnie horyzont planowania strategicznego.

Nawet duże firmy międzynarodowe opracowują strategie rozwoju na pół wieku naprzód.

Piętnaście lat temu, gdy przyjęliśmy Strategię 2030, pierwsze pokolenie mieszkańców Kazachstanu urodzone w naszym nowym kraju dopiero przymierzało się do rozpoczęcia nauki w szkole.

Dzisiaj już pracują lub kończą naukę w wyższych uczelniach.

A za dwa – trzy lata zacznie się pojawiać drugie pokolenie niepodległości.

Dlatego musimy już teraz myśleć o tym, aby dać im odpowiednie wytyczne.

Naszym głównym celem jest to, by do roku 2050 stać się jednym z trzydziestu najbardziej rozwiniętych krajów świata.

Nasze osiągnięcia i nasz kazachstański model rozwoju powinny stanowić podstawę nowego kursu politycznego.

Strategia „Kazachstan 2050" – to harmonijne rozwinięcie Strategii „Kazachstan 2030" na nowym etapie. To jest odpowiedź na pytanie, kim jesteśmy, dokąd zmierzamy i gdzie chcemy być w roku 2050. Jestem pewien, że to właśnie interesuje młode pokolenie.

Z tych wszystkich powodów proponuję projekt nowego kursu politycznego narodu do 2050 roku. To właśnie będzie moje Orędzie do narodu Kazachstanu.

***

2. Dokąd zmierzamy? W 2050 roku Kazachstan powinien się znaleźć wśród trzydziestu najbardziej rozwiniętych krajów świata.

Wśród krajów rozwijających się konkurencja w walce o miejsce w tym klubie będzie zacięta. Naród musi być gotowy do globalnej konfrontacji gospodarczej, wyraźnie zdając sobie sprawę, że miejsce pod słońcem mają zagwarantowane wyłącznie najsilniejsi.

Musimy działać świadomie i z inicjatywą, nie tracąc z oczu naszych podstawowych celów:

- Dalszy rozwój i umacnianie państwowości.

- Przyjęcie nowych zasad polityki gospodarczej.

- Kompleksowe wsparcie przedsiębiorczości – wiodącej siły gospodarki narodowej.

- Budowanie nowego modelu społecznego.

- Stworzenie nowoczesnego i efektywnego systemu edukacji i ochrony zdrowia.

- Zwiększenie odpowiedzialności, efektywności i funkcjonalności aparatu państwowego.

- Budowanie adekwatnej do nowych wyzwań polityki międzynarodowej i obronnej.

Dzisiaj także wymienię priorytetowe zadania na rok 2013, które zapewnią pomyślny start nowego kursu politycznego – 2050.

Zgodnie z tymi zadaniami, rząd zobligowany jest, by niezwłocznie opracować ogólnonarodowy plan działania na 2013 rok.

Ten ważny dokument powinien zawierać szczegółowe instrukcje i przewidywać osobistą odpowiedzialność kierowniczych gremiów władz wykonawczych, ustawodawczych i sądowniczych. Administracja Prezydenta powinna objąć szczegółową kontrolą jego przygotowywanie i późniejsze wdrażanie.

A teraz chciałbym przedstawić swoją wizję głównych kierunków Strategii „Kazachstan 2050".

1. Polityka gospodarcza nowego kursu – kompleksowy pragmatyzm gospodarczy na zasadach rentowności, zwrotu z inwestycji i konkurencyjności

1.1 Kompleksowy pragmatyzm gospodarczy

Istotą polityki gospodarczej nowego kursu jest kompleksowy pragmatyzm gospodarczy. W rzeczywistości to zdecydowane przełamywanie naszych obecnych poglądów i naszej mentalności.

Co to oznacza?

Po pierwsze. Podejmowanie wszystkich bez wyjątku decyzji gospodarczych i w zakresie zarządzania pod kątem opłacalności ekonomicznej i długofalowych interesów.

Po drugie. Identyfikacja nowych nisz rynkowych, w których Kazachstan może uczestniczyć jako równoprawny partner w biznesie. Tworzenie nowych obszarów wzrostu gospodarczego.

Po trzecie. Tworzenie korzystnego klimatu inwestycyjnego, w celu rozwijania potencjału gospodarczego. Rentowność i zwrot z inwestycji.

Po czwarte. Tworzenie efektywnego sektora prywatnego gospodarki i rozwój partnerstwa publiczno-prywatnego. Promowanie przez państwo eksportu.

1.2 Nowa polityka kadrowa

Nowa polityka gospodarcza powinna być wspierana przez kadry. To kluczowy warunek jej powodzenia. W tym celu należy:

- Doskonalić kadry zarządzające; mamy rezerwy w tej dziedzinie.

Konieczne jest wprowadzanie nowoczesnych narzędzi zarządzania i zasad ładu korporacyjnego w sektorze państwowym.

- Jednocześnie powinniśmy korzystać z międzynarodowego podziału pracy, a szczególnie wykorzystywać zewnętrzne zasoby kadrowe do realizacji niektórych celów naszego nowego kursu w ramach programu outsourcingu. Musimy również przyciągnąć najlepszych na rynku zagranicznych specjalistów i zapraszać ich do pracy w naszym kraju.

Wykorzystanie kadr kierowniczych o dużym międzynarodowym doświadczeniu i wiedzy da podwójny efekt: nie tylko unowocześnimy kadry zarządzające produkcją, lecz także wyszkolimy nasze własne kadry. To dla nas nowa praktyka.

Szczególnie ważne jest, by etapami, do 2050 roku, zapewnić realizację następujących celów:

Po pierwsze, musi zostać zmodernizowana polityka makroekonomiczna

państwa.

Polityka budżetowa

- Musimy uzbroić się w nowe zasady polityki budżetowej – wydawać tylko w ramach posiadanych środków oraz do minimum zmniejszyć deficyt. Trzeba gromadzić rezerwy na czarną godzinę, zapewniając ich bezpieczeństwo w dłuższej perspektywie.

- Do procesów budżetowo-finansowych powinniśmy podchodzić równie ostrożnie i rozważnie, jak to się odbywa w przypadku inwestycji prywatnych. Innymi słowy, ani jeden budżetowy tenge nie powinien być zmarnowany.

- Budżet państwa powinien się koncentrować na wydajnych w długoterminowej perspektywie ogólnokrajowych projektach, takich jak na przykład dywersyfikacja gospodarki i rozwój infrastruktury.

Bezwzględnie konieczne jest, by przy wyborze obiektów inwestycji brać pod uwagę ich celowość i rentowność. Ważne jest, aby pamiętać, że nawet najbardziej nowoczesne obiekty stają się obciążeniem dla budżetu, jeśli wymagają nakładów na utrzymanie, ale nie przynoszą dochodów i nie rozwiązują problemów obywateli.

Polityka podatkowa

- Niezbędne jest wprowadzenie korzystnego systemu podatkowego dla podmiotów opodatkowania związanych z produkcją i nowymi technologiami. Ta praca już się rozpoczęła. Stawiam zadanie udoskonalenia systemu podatkowego: przeprowadzenia audytu wszystkich istniejących ulg podatkowych i uczynienia ich maksymalnie efektywnymi.

- Musimy kontynuować politykę liberalizacji przepisów podatkowych i systematyzowania przepisów celnych. Trzeba uprościć i zminimalizować sprawozdawczość podatkową.

Musimy zachęcać uczestniczących w rynku do konkurencji, a nie do szukania sposobów na uniknięcie podatków.

- Pragmatyczna redukcja nadzoru podatkowego powinna zminimalizować dialog podmiotów gospodarczych ze służbą podatkową. W ciągu najbliższych pięciu lat wszyscy muszą przejść na elektroniczny system sprawozdawczości online.

- Od 2020 roku musimy wprowadzić praktykę ulg podatkowych. Głównym zadaniem jest pobudzenie aktywności inwestycyjnej przedsiębiorców.

- Nowa polityka podatkowa powinna być zorientowana społecznie. W tym celu począwszy od roku 2015, musimy opracować zestaw zachęcających środków przewidujących zwolnienia od podatków dla spółek oraz dla obywateli inwestujących w edukację i ubezpieczenie zdrowotne dla siebie, swojej rodziny i pracowników.

Tak więc, przyszła polityka podatkowa na poziomie biznesowym powinna stymulować wzrost produkcji i eksport na rynki zagraniczne, a obywateli zachęcać do oszczędzania, gromadzenia i inwestowania kapitału.

Polityka kredytowo-pieniężna

- Ze względu na niekorzystną sytuację w gospodarce światowej będziemy musieli zapewnić ochronę dochodów każdego obywatela Kazachstanu i utrzymywać akceptowalny poziom inflacji dla wzrostu gospodarczego. To nie tylko problem makroekonomiczny, to problem socjalnego bezpieczeństwa kraju. I to jest głównym zadaniem Banku Narodowego i rządu, zaczynając już od 2013 roku.

- Z kolei kazachstańskie banki powinny spełniać wymagania realnego sektora gospodarki w dziedzinie środków kredytowych. Nie można przy tym osłabiać kontroli nad systemem finansowym, trzeba uwalniać banki od nietrafionych kredytów i dawać pierwszeństwo kwestiom gromadzenia rezerw. W tym celu Bank Narodowy i rząd we współpracy z Administracją Prezydenta powinny opracować koncepcję nowego systemu polityki kredytowo-pieniężnej, który zapewni gospodarce niezbędne środki finansowe.

Polityka zarządzania długiem publicznym i zagranicznym

- Musimy utrzymać stałą kontrolę nad długiem publicznym kraju.

Trzeba zmniejszyć deficyt budżetowy w stosunku do PKB z 2,1 proc. w 2013 roku do 1,5 proc. w 2015 roku.

Dług publiczny powinien pozostawać na umiarkowanym poziomie. To najważniejsze zadanie ponieważ tylko w taki sposób możemy zapewnić stabilność naszego budżetu i bezpieczeństwo narodowe w warunkach globalnej niestabilności.

- Trzeba ściśle kontrolować poziom quasi-publicznego zadłużenia sektora gospodarki.

Po drugie, niezwykle istotne jest nasze nowe podejście do rozwoju infrastruktury.

Infrastruktura powinna zwiększać możliwości wzrostu gospodarczego. Rozwój infrastruktury powinien odbywać się w dwóch kierunkach: integracji gospodarki narodowej z globalnym środowiskiem oraz z regionami kraju.

- Ważne jest, aby skoncentrować się na wyjściu poza granice kraju w celu stworzenia tam przemysłowych obiektów transportowo-logistycznych, dokładnie wyważając korzyści. Musimy wyjść poza ramy istniejących wyobrażeń i tworzyć wspólne przedsięwzięcia w regionie i na całym świecie – w Europie, Azji, Ameryce, takie jak na przykład

porty w krajach mających bezpośredni dostęp do morza, transportowo-logistyczne węzły przeładunkowe w kluczowych państwach tranzytowych świata i tak dalej. W tym celu należy opracować specjalny program „Globalna Integracja Infrastruktury".

- Musimy rozwijać nasz potencjał tranzytowy. Dzisiaj realizujemy wiele nowych narodowych projektów infrastrukturalnych, dzięki którym do 2020 roku powinny dwukrotnie zwiększyć się przewozy tranzytowe przez terytorium Kazachstanu. Do roku 2050 liczba ta powinna wzrosnąć dziesięciokrotnie.

- Wszystko powinno być podporządkowane podstawowemu zadaniu – przesunięciu naszego eksportu tylko na te światowe rynki, na których będzie występowało długotrwałe zapotrzebowanie na nasze produkty i usługi.

- Tworzenie infrastruktury także powinno podlegać zasadzie rentowności. Należy budować tylko tam, gdzie przyczyni się to do rozwoju nowych przedsiębiorstw i utworzenia nowych miejsc pracy.

- W kraju musimy tworzyć „centra infrastrukturalne", aby „pokryć" ważnymi i gospodarczo niezbędnymi obiektami infrastruktury odległe regiony lub regiony o niewystarczającej gęstości zaludnienia. Wymaga to wcześniejszego stworzenia infrastruktury systemu transportowego.

- Zobowiązuję rząd do opracowania i przyjęcia w 2013 roku państwowego programu rozwoju infrastruktury.

Po trzecie, modernizacja systemu zarządzania majątkiem państwowym.

Kazachstan dysponuje niewielką gospodarką w skali światowej. Trzeba więc zarządzać nią bardzo elastycznie. Kraj powinien działać jak jedna korporacja, a państwo powinno stanowić jej rdzeń.

Siła myślenia korporacyjnego polega na tym, że wszystkie procesy są rozpatrywane jako jedna całość. Państwowi zarządcy wszystkich szczebli powinni nauczyć się takiego biznesowego myślenia.

Powtarzam raz jeszcze: nie można tak po prostu rozdzielać budżetu państwa, lecz inwestować w sposób mądry i kontrolowany.

Głównym kryterium efektywności jest stopa zwrotu z naszych inwestycji. Im szybciej będziemy w stanie zwiększyć potencjał produkcyjny kraju, tym prędzej Kazachstan stanie się pełnowartościowym graczem, a nie dodatkiem na rynku międzynarodowym.

- „Lokomotywą" nowej polityki gospodarczej powinien się stać Fundusz Narodowy. W pierwszej kolejności środki Funduszu Narodowego należy przeznaczyć na długoterminowe projekty strategiczne. W 2013 roku gromadzenie środków w Funduszu Narodowym powinno być kontynuowane, lecz ich wykorzystywanie powinno być nader racjonalne i przemyślane.

- Państwo reprezentowane przez krajowe firmy powinno stymulować gospodarkę przyszłości, biorąc pod uwagę branże, które pojawią się w wyniku trzeciej rewolucji przemysłowej. Rodzimy przemysł powinien wykorzystywać najnowsze materiały kompozytowe, które musimy produkować u siebie w kraju.

- Państwo powinno wspierać rozwój potencjału tranzytowego w dziedzinie technologii informacyjnych. Do 2030 roku powinniśmy przepuszczać przez Kazachstan nie mniej niż 2-3 proc. światowych strumieni informacyjnych. Do 2050 roku liczba ta powinna co najmniej się podwoić.

- Konieczne jest również, by zachęcić firmy prywatne do inwestowania w badania i innowacje. Pragnę szczególnie podkreślić: wdrażanie innowacji jest bardzo ważne, ale nie może być celem samym w sobie. Realne korzyści kraj uzyska tylko wtedy, gdy na nasze nowe technologie będzie popyt, gdy pojawi się zapotrzebowanie na rynku. W przeciwnym wypadku innowacje to po prostu strata pieniędzy.

- Trzeba skończyć z praktyką selektywnego wspierania konkretnych firm czy branż. Powinniśmy wspierać tylko te branże, które pełnią ważne społecznie i strategiczne funkcje oraz dowodzą swojej efektywności.

Po czwarte, niezbędne jest wprowadzenie nowego systemu zarządzania zasobami naturalnymi.

Musimy wykorzystywać zasoby jako czynnik ważnej strategicznej przewagi Kazachstanu w celu zapewnienia wzrostu gospodarczego oraz istotnych międzynarodowych porozumień politycznych i gospodarczych:

- Już teraz konieczne jest maksymalne przyspieszenie dostaw surowców na rynki międzynarodowe, które w razie kolejnego krachu finansowego zostaną zdestabilizowane. Nasi główni importerzy mogą znacznie ograniczyć zakupy surowców, a ceny – gwałtownie spaść. Tymczasem nasza wyprzedzająca strategia pozwoli przed rozpoczęciem destabilizacji rynków bardzo szybko zgromadzić środki, które potem pomogą krajowi przetrwać okres ewentualnego globalnego kryzysu.

- Rewolucja technologiczna spowoduje zmianę struktury zużycia surowców. Na przykład, wprowadzenie technologii kompozytów i nowych rodzajów betonu obniży wartość zapasów rudy żelaza i węgla. To kolejny czynnik skłaniający do zwiększenia tempa wydobycia i dostaw na światowe rynki surowców naturalnych, by duże globalne zapotrzebowanie wykorzystać dla dobra kraju.

- Jako poważny gracz na rynku węglowodorów, musimy rozwijać produkcję alternatywnych rodzajów energii, aktywnie wdrażać technologie wykorzystujące energię słoneczną i wiatrową. Mamy ku temu wszystkie możliwości. Do 2050 roku alternatywne i odnawialne rodzaje energii powinny stanowić nie mniej niż połowę całkowitego zużycia energii.

* * *

Jeśli za 35 lat naród chce korzystać z dochodów pochodzących z zasobów naturalnych, to już teraz trzeba się do tego przygotować. Musimy opracować specjalną strategię – określić priorytety i partnerów, aby zaplanować prace na najbliższe lata, tak jak to robią wszystkie wielkie korporacje i koncerny.

Oto najważniejsza lekcja z naszej historii: przygotowania i negocjacje w sprawie złoża Kaszagan rozpoczęliśmy prawie 20 lat temu, a efekty tego zaczynamy odczuwać dopiero teraz.

Główne kierunki opracowania strategii:

- Aby regiony były zainteresowane przyciąganiem inwestycji konieczne jest zniesienie moratorium na wykorzystanie zasobów naturalnych.

- Musimy przejść od prostych dostaw surowców do współpracy w dziedzinie przetwarzania energii i wymiany najnowszymi technologiami. Do 2025 roku powinniśmy w pełni zabezpieczyć nasz rynek paliw i smarów zgodnie z nowymi normami w dziedzinie ochrony środowiska.

- Musimy przyciągać inwestorów tylko na warunkach dostaw do naszego kraju najbardziej zaawansowanych technologii wydobycia i przetwarzania. Powinniśmy zezwalać inwestorom na wydobycie i wykorzystanie naszych surowców tylko w zamian za stworzenie najnowszych przedsięwzięć produkcyjnych na terenie naszego kraju.

- Kazachstan powinien stać się regionalnym magnesem dla inwestycji. Nasz kraj musi stać się najatrakcyjniejszym miejscem w Eurazji dla inwestycji i transferu technologii. Ma to zasadnicze znaczenie. Musimy pokazać inwestorom zalety jakimi dysponuje nasz kraj.

- Wszystkie przedsiębiorstwa wydobywcze powinny wdrożyć tylko przyjazną środowisku produkcję.

Szanowni Rodacy!

W trosce o przyszłość i bezpieczeństwo naszego narodu i państwa musimy stworzyć strategiczną „rezerwę" węglowodorów. Rezerwy strategiczne staną się podstawą bezpieczeństwa energetycznego kraju. Tym samym stworzymy kolejną linię obrony na wypadek ewentualnych wstrząsów gospodarczych.

* * *

Po piąte – musimy zaplanować kolejny etap industrializacji.

Za dwa lata zakończy się pierwsze pięciolecie realizacji programu wymuszonej innowacyjnej industrializacji.

Created at : 29.03.2017, 08:40, Updated at : 29.03.2017, 08:45