Сауда-экономикалық ынтымақтастық

Ұлыбритания Қазақстан экономикасына тікелей инвестициялар көлемі бойынша көшбасшы бестік құрамында. 2005-2017 жылдар аралығында Қазақстанға құйылған британ инвестицияларының көлемі 12 млрд АҚШ долларынан асты.

2017 жылғы қаңтар-сәуір айлары аралығында екі ел арасындағы сауда айналымы 422,6 млн АҚШ долларын құрап, былтырғы жылмен (334,3 млн долл.) салыстырғанда 21%-ға өсті. Экспорт 31%-ға ұлғайып, 331,7 млн. долларды, импорт – 90,8 млн долларды құрады.

Экспортқа шығарылатын тауарлар түрі: түсті металл, ферроқорытпалар, химиялық өнімдер, шикі мұнай және мұнай өнімдері, дәнді дақылдар. Импорт түрлері: көтергіш крандар, қозғалтқыштар, өнеркәсіптік жабдық, электр аппаратуралары, оптикалық және медициналық аспаптар, дәрі-дәрмек, әуе аспаптары және машина бөлшектері, құрыш конструкциялары, химиялық өнім және антиквариат.

2013 жылғы 30 қазанда Сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық жөніндегі қазақстан-британ үкіметаралық комиссиясы құрылды. Комиссияның алғашқы отырысы сол жылғы 5 қарашада Астанада өтті.

Қазақстан-Британ үкіметаралық комиссиясының екінші отырысы 2015 жылғы 3 қарашада ҚР Президентінің Ұлыбританияға ресми сапары аясында өткізілді. Отырыс барысында «Жаңа Жібек жолы», «ЭКСПО-2017» және «Астана» халықаралық қаржы орталығын құру сияқты бірқатар жобалар бойынша екіжақты ынтымақтастық мәселелері қарастырылды.

Сонымен бірге басқа да екіжақты құрылымдар жұмыс істейді. 2015 жылғы 24 ақпанда «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ және Ұлыбританияның Сауда және инвестициялар жөніндегі агенттігі Іскерлік кеңес құрды. Кеңестің бірінші отырысы 2015 жылғы 3 қарашада Мемлекет басшысының Ұлыбританияға ресми сапары барысында өтті. Отырыс қорытындысы бойынша жалпы құны 208 млн АҚШ долларын құрайтын 14 екіжақты құжатқа қол қойылды.

2017 жылғы қыркүйектен бастап британ Парламенті Лордтар палатасының мүшесі Баронесса Эмма Николсон Ұлыбритания Премьер-Министрінің Қазақстандағы сауда өкілі болып қызмет атқарады.

Қытайдың көтерме сауда орталығы болып табылатын Иу қаласынан тікелей теміржол жүк тасымалдарын Қазақстан, Ресей, Беларусь, Польша, Германия, Бельгия және Франция арқылы Лондонға жеткізу 2017 жылдың маңызды оқиғасы болды. Қазақстандық «KTZ Express» АҚ компаниясы аталған жүк тасымалының операторы болып таңдалып алынды.

Қазақстанда 800-ден астам британдық заңды тұлға тіркелген. Олардың аса ірілері болып табылатын Royal Dutch Shell и Ernst&Young компаниялары ҚР Президенті жанындағы шетелдік инвесторлар кеңесінің мүшелері. Қазақстанда қызмет атқаратын британдық жетекші компаниялардың арасында Rolls Royce, Rio Tinto, BAE Systems, AstraZeneca, GlaxoSmithKline, PwC, KPMG, Wood Group, William Hare, WorleyParsons, Petrofac, сондай-ақ Baker & McKenzie, Norton Rose Fulbright, White & Case, Reed Smith, Michael Wilson & Partners, Dentons, Dechert, Morgan Lewis компанияларының өкілдіктері бар.

Ұлыбританияда қазақстандық бизнес атынан «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры, «Қазақтеңізкөлікфлоты» ҰТКҚК» ЖШС және «Эйр Астана» әуе компаниясы жұмыс істейді.

Лондондық қор биржасында жалпы капиталы 5,8 млрд британ фунт стерлингін құрайтын EP KazMunaiGas, HalykBank, Kcell, Kazkommertsbank сияқты қазақстандық компаниялардың және Nostrum Oil & Gas, KAZ Minerals, Goldbridges, Chagala Group секілді негізгі капиталдары Қазақстанда тіркелген 4 компанияның акциялары айналуда. Лондондық қор биржасының AIM сияқты кішігірім және дамып келе жатқан компанияларға арналған платформасында Steppe Cement, Tau Capital, Roxi Petroleum, Central Asia Metals, Jupiter Energy, Kemin Resources компаниялары тіркелген.

2009 жылдан бері қазақстандық «JSC Kazakhstan Aluminium Smelter» аллюминий компаниясы Лондон металл биржасының қатысушысы болып табылады.

«Самұрық-Қазына» ҰӘҚ-ның Лондондық қор биржасында өткізген «Инвестор күні» - Қордың аса ірі активтерін жекешелендіру бойынша алғашқы шетелдік роуд-шоу 2017 жылдың аса ірі оқиғаларының бірі болды. Іс-шараға Ұлыбританияның Сауда және инвестициялар жөніндегі мемлекеттік министрі Г. Хэндс, Лондондық қор биржасының бастапқы нарықтар жөніндегі басшысы Р. Барнс, ҚР Ұлттық экономика министрі Т. Сүлейменов және «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ басқарма төрағасы Ө. Шөкеев қатысты.

Ұлыбритания «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесіне қатысуын растаған және Ұлттық комиссарын тағайындаған алғашқы елдердің бірі. «Біз – Энергиямыз» тақырыбындағы аумағы 1,100 шаршы метрді құраған британдық павильон қазақы киіз үй пішіндес болды. Ұлыбритания жұртшылыққа графенді – болашақта энергияны өндіру және қолдану жолын түбегейлі өзгертуге қабілетті материалды таныстырды.

ЭКСПО аясында 2017 жылғы 8-10 шілдеде Астанаға Лондондық Ситидің Лорд-мэрі Э. Пармли бастаған британдық аса ірі бизнес-делегация келді. Сапар барысында Э. Пармли ҚР Премьер-Министрі Б. Сағынтаевпен, «Астана» халықаралық қаржы орталығының басқарушысы Қ. Келімбетовпен және «Kazakh Invest» ҰК басқармасының төрағасы М. Қабашевпен кездесулер өткізді.

Ұлыбритания қызметі ағылшын құқығына негізделген «Астана» халықаралық қаржы орталығын құруға белсене атсалысуда. Тараптар ҚР Президентінің 2015 жылғы қарашада Лондонға жасаған сапары кезінде қол қойылған АХҚО, TheCityUK корпорациясы және ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық туралы меморандумды іске асыруда.

2017 жылғы 5 мамырда ҚР Лондондағы Елшілігінде Baker McKenzie, Devonshires Solicitors, Hogan Lovells, Michelmores, Norton Rose Fulbright, White & Case сияқты британдық заң компанияларының қатысуымен АХҚО жанында құрылған консультативтік-кеңесші орган болып табылатын Құқықтық консультативтік кеңестің бірінші отырысы өтті.

2017 жылдың сәуір-қыркүйек айлары аралығында Лондонда 14 қазақстандық судья және Қазақстанның сот органдарының қызметкерлері ағылшын жалпы құқығының, коммерциялық, келісімшарттық және кәсіпкерлік құқықтарының негізгі қағидаларын меңгеруге бағытталған арнайы интенсивті құқықтық дайындық курстарынан өтті. Оқу курсы арнайы АХҚО қажеттілігіне негізделіп, Лондон университетінің беделді құқық мектебінде өткізілді. Оқу «Болашақ» халықаралық Президенттік стипендиясының қолдауымен ҚР Жоғарғы соты және АХҚО басшылықтарының бастамасымен ұйымдастырылды.

2017 жылғы қаңтардан бастап Ұлыбритания азаматтары ЭЫДҰ-ға мүше елдер азаматтары сияқты Қазақстанға 30 күнге дейін визасыз келе алады.

Қосылған : 12.07.2017, 14:50, Өзгертілген : 13.07.2017, 14:35